Yapay zeka sözlüğü / Deepfake

🛡️ Güvenlik ve kalite

Deepfake, bir kişiyi gerçekte söylemediği bir şeyi söylerken veya yapmadığı bir şeyi yaparken inandırıcı biçimde göstermek amacıyla yapay zekâyla oluşturulan ya da dönüştürülen görüntü, video veya ses kaydıdır.

Şüpheli içerik sizi ilgilendiriyorsa, önce hangi programla oluşturulduğunu kanıtlamanız gerekmez. Yayının URL'sini ve hesap bilgilerini kaydedin, platforma kimliğe bürünme veya hak ihlali bildirimi gönderin; tehdit, şantaj veya dolandırıcılık varsa polisle iletişime geçin. Para söz konusuysa bankanızı da hemen bilgilendirin. Kötüye kullanımın sorumluluğu, görüntüsü kullanılan kişiye değil, bunu yapan kişiye aittir.

Örnek: tanıdık bir ses sizden acil para istiyor

Bir ebeveyni arayan bir telefon görüşmesi hayal edin: yetişkin kızının sesine benzeyen bir ses, telefonunu kaybettiğini, acilen paraya ihtiyacı olduğunu ve konuşamayacağını söylüyor. Bu, dolandırıcılığa dair örnek bir senaryodur; tarafımızca yapılmış bir deneyin anlatımı değildir. Taklit edilmiş bir ses, anlatılanları daha inandırıcı kılabilir ama bu hikâye yapay zekâ kullanılmadan da anlatılabilir.

Sesin tanıdık gelmesine dayanarak kod veya para göndermeyin. Görüşmeyi sonlandırın ve kızınızı önceden bildiğiniz numaradan arayın ya da başka bir yakınınızla iletişime geçin. Ekranda görünen numara da taklit edilmiş olabilir. İsteği, arayanın verdiği numara veya bağlantı üzerinden değil, bağımsız bir kanaldan doğrulayın. Zaman baskısı ve başkalarıyla iletişim kurma yasağı, ses doğal gelse bile görüşmeyi sonlandırmanız için yeterli sebeplerdir.

Görünüşe bakarak tahmin yürütmeden deepfake nasıl anlaşılır?

Kaynağı ve bağlamı inceleyerek başlayın. İçeriği ilk kim yayımladı? Yalnızca birkaç saniyelik bir kesit yerine videonun tamamı mevcut mu? Kişi veya kurum, açıklamayı resmî kanalında doğruluyor mu? Profildeki doğrulama işareti tek başına her videonun gerçek olduğunu kanıtlamaz.

Tarihi kontrol edin ve konuşmanın ayırt edici bir bölümünü aratın. Kamuya açık ve mahrem olmayan bir içerikten tek bir kareyi görselle aratabilirsiniz. Yeni bir başlıkla paylaşılan eski bir video, deepfake içermese bile bağlam manipülasyonudur. Öte yandan, arama sonuçlarında bir şey çıkmaması kaydın gerçek olduğu anlamına gelmez.

Doğal olmayan dudak hareketleri, değişen yüz hatları, kaybolan takılar veya tuhaf ses geçişleri ipucu olabilir. Ancak bunlar kesin sonuç veren testler değildir: sıkıştırma ve sıradan kurgu da bozulmalara yol açabilir; başarılı bir yüz veya ses değişiminde ise bunlar hiç görülmeyebilir. Elleri, dişleri ve göz kırpmayı doğru gösteriyor diye bir videoyu gerçek kabul etmeyin.

Otomatik tespit araçlarının sonucunu ek bir ipucu olarak değerlendirin. Sonuç içeriğe bağlıdır ve araç her iki yönde de yanılabilir. Yapay zekâ kontrolü vaat eden rastgele bir siteye özel bir kayıt veya mahrem fotoğraf yüklemeyin. İhtilaflı durumlarda orijinal dosya, kaynağın belirlenmesi ve uzman incelemesi gerekebilir.

Birisi yüzünüzü veya sesinizi kullandıysa ne yapmalısınız?

1. Olayla ilgili bilgileri saklayın: tam URL'yi, hesabın adını ve kimliğini, tarihi, tehdit içeren mesajları ve bildirim numaralarını kaydedin. Sıradan bir paylaşım söz konusuysa, adresin de göründüğü ekran görüntüleri işinize yarar. Zararlı içeriği uyarı amacıyla tanıdıklarınıza göndermeyin; açıklamayı ve bağlantıyı ilgili kuruma iletmek genellikle daha fazla yayılmasını önler.

2. Söz konusu paylaşımı ve hesabı bildirin. Duruma uygun kategoriyi seçin: kimliğe bürünme, dolandırıcılık, taciz veya rıza dışı paylaşılan mahrem görüntü. Ne yapmadığınızı veya ne söylemediğinizi belirtin. Bildirim onayını saklayın; itiraz imkânı varsa ret yanıtından sonra bu yolu kullanın.

3. Dolandırıcılık varsa bankanızla resmî numarasından veya uygulamasından iletişime geçin ve olayı polise bildirin. Şantaj varsa yeni fotoğraf veya para göndermeyin. Güvendiğiniz birinden yardım isteyin. 112, acil ve doğrudan tehlike durumları içindir; internetteki paylaşımları bildirmek için kullanılmaz.

4. Failin ulaşabileceği kişileri uyarın: „Birisi benim kimliğime bürünüyor. Para isteklerini önceden bildiğiniz numaramdan doğrulayın.” Hesabınız da ele geçirildiyse erişimi geri alın, şifrenizi değiştirin ve tanımadığınız oturumları kapatın. Deepfake tek başına hesabınızın ele geçirildiğini kanıtlamaz; bu iki sorunu ayrı ele alın.

Bu adımlar bankayla iletişime geçmenin ve polise başvurmanın yerini tutmaz. Arayan kişinin kimliğini her zaman bağımsız bir kanaldan doğrulayın.

Mahrem bir deepfake'i nereye bildirebilirsiniz?

StopNCII.org, bildirimde bulunan kişiyi gösteren sentetik mahrem içerikleri de kapsar. Hizmet, içerikteki kişinin görüntüsü de dâhil olmak üzere, yaş koşullarını karşılayan yetişkinler içindir. Dosyanın dijital parmak izini cihazda oluşturur; görüntünün kendisi gönderilmez. Yalnızca katılımcı platformlarda çalışır, içeriği internetin tamamından kaldırmaz ve düzenlenmiş her sürümün silineceğini garanti etmez.

İçerik 18 yaşından küçük bir kişiyi ilgilendiriyorsa güvendiğiniz bir yetişkinden ve polisten yardım isteyin; ayrıca Take It Down hizmetini inceleyin. Bildirimde bulunmak için reşit olmayan bir kişinin yer aldığı mahrem içerikleri indirmeyin veya başkalarına iletmeyin. Take It Down, yalnızca cihazınızda hâlihazırda bulunan dosyaların kullanılmasını özellikle tavsiye ediyor. Görüntüyü yaymadan da içeriğin URL'sini bildirebilirsiniz.

En sık yapılan hata: tek bir sahtecilik işareti aramak

„Garip gözler deepfake demektir” ya da „video akıcıysa doğrudur” gibi basit bir kural yoktur. İçeriğin kaynağı, bağımsız doğrulama ve harekete geçmenin olası sonuçları daha önemlidir. Kayıt sizi para göndermeye, bilgilerinizi açıklamaya veya sansasyonel bir haberi aceleyle paylaşmaya yöneltiyorsa önce durun. Tedbirli olmak için yapay zekâ kullanıldığından emin olmanız gerekmez.