İçeriğe geç
gündemde

Rehberler

Resmî Gazete’deki yayım günü hangi maddeler için yürürlük tarihidir?

Yazı: 7 dakikalık okuma
Resmî Gazete’deki yayım günü hangi maddeler için yürürlük tarihidir?

👁 112 okunma

6698 sayılı Kanun 7 Nisan 2016’da Resmî Gazete’de yayımlandı. Metnin 32. maddesine baktığımda iki ayrı başlangıç görüyorum. Örneğin 3. madde yayım günü, 8. madde ise yayımdan altı ay sonra yürürlüğe girdi. Bir asistana eski kanunun başlangıcını sorarken bu yüzden sadece kanun numarasını değil, hangi maddeyi ve hangi metin sürümünü sorduğumu da belirtiyorum.

Kabul, yayım ve yürürlük ayrı satırlarda

Türkiye Büyük Millet Meclisinin kanun bilgileri sayfası ilk bakışta birkaç doğru tarih birden veriyor. Kabul tarihi 24 Mart 2016. Resmî Gazete tarihi 7 Nisan 2016, sayısı 29677. Sadece ekrandaki ilk tarihi alan bir özet, TBMM’deki kabul ile Resmî Gazete’deki yayımı aynı olaymış gibi aktarabilir. Üstelik iki ayrı numara da var: 6698 kanunu, 29677 ise yayımlandığı Resmî Gazete sayısını tanımlıyor. Arşiv notunda sayıların yanına neyi numaraladıklarını yazarım.

Bu sayfadan kanun metnine geçince başlık ve madde numaraları, aranan olayın hangi belgede yazdığını gösterir. Özgün metnin sonunda önce “Yürürlük”, hemen ardından “Yürütme” başlığı bulunuyor. Sözcükler birbirine benziyor ama tarih sorusuna cevap veren 32. maddenin “Yürürlük” başlığı. Sonraki madde metni kimin yürüteceğini düzenliyor. Arama işleviyle yalnız “yür” harflerini bulup son eşleşmeyi almak bu nedenle yeterli bir yöntem değil.

Bir örnekte 8. maddenin ilk kez ne zaman yürürlüğe girdiğini araştırdığımı düşünelim. Önce 32. maddenin ilk bendindeki sayı listesinde 8’i ararım. Orada bulunduğu için altı aylık kuralı kaydederim. İkinci örnek 3. madde olsun. Sayılan maddeler arasında bulunmuyor ve ikinci bent diğer maddelerin yayım günü yürürlüğe girdiğini söylüyor. Böylece tek kanun için birbirini çürütmeyen iki farklı cevap elde ederim. Kontrolü belge başlığında bıraksaydım ikisini de 7 Nisan diye etiketlemek kolaydı.

2016 metnine sorulan soru Bulduğum kayıt Tarih bilgisinin türü
TBMM metni ne zaman kabul etti? 24 Mart 2016 Kabul
29677 sayılı Resmî Gazete hangi gün çıktı? 7 Nisan 2016 Yayım
3. madde ilk kez ne zaman yürürlüğe girdi? 32. maddenin diğer maddelere ilişkin bendi, yayım günü Maddeye özgü yürürlük
8. madde için aynı gün mü geçerli? 32. maddede sayılanlar arasında, yayımdan altı ay sonra Maddeye özgü yürürlük

Altı aylık süreyle iki yıllık süreyi karıştırmamak

Kişisel Verileri Koruma Kurumunun 26 Ekim 2020 tarihli bir kamuoyu duyurusu, kanunun ilk takvimini anlatırken iki süreye değiniyor. Biri belirli maddelerin yayım tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girmesi. Diğeri ise kanunun yayımından önce işlenmiş kişisel verilerin, yayım tarihinden itibaren iki yıl içinde kanuna uygun hâle getirilmesine ilişkin geçici hüküm. İkisinde de başlangıçta yayım var. Fakat her iki süre de “kanunun yürürlüğe girmesi” başlığına sığmaz.

Arşiv notunda her süreye bir fiil eklemek bu karışıklığı çözer. İlk satırda “8. madde yürürlüğe girer”, ikinci satırda “önceden işlenmiş veriler uygun hâle getirilir” yazar. Sonra kaynak sütununa ilkinde 32. maddeyi, ikincisinde geçici 1. maddenin üçüncü fıkrasını koyarım. Bir metin aracı “iki yıllık erteleme” diye özetlediğinde bu fiillerden hangisini kısalttığını sorabilirim. Koşulu kaldırmışsa süre doğru aktarıldığı halde cümle yanlış olur.

Duyurunun 2020’de yayımlanması da kanunun 2020’de yürürlüğe girdiğini göstermez. Kurum daha önceki yürürlük ve geçiş hükümlerini geriye dönerek açıklıyor. “Bu tarihte ne oldu?” sorusuna belge türüyle birlikte cevap vermek gerekir. 2016 belgeye konu başlangıçların yılıdır. 2020 duyurunun yayımlandığı yıldır. Bir kaynak dizini ikisini zaman sırasına koyabilir ama bu sırada bir belge türünü diğerine çevirmemelidir.

Bir tarih gerçekten eksik mi, yalnız başka bir yerde mi?

Bir web sayfasında 8. maddenin metninin yanında ayrıca bir tarih görmemek mümkündür. Buradan yürürlük tarihi olmadığı sonucunu çıkarmam. İlk kabul edilen metni okuyorsam bu bilginin başka bir maddede toplandığını zaten 32. maddeden biliyorum. Tam tersine, bir veri tabanındaki güncel metnin yanında “güncellendi” yazıyorsa bu bilginin ilk yayım tarihi olduğunu da varsaymam. Kaydın arayüzüyle içindeki hukuk metninin ne söylediğini ayırırım.

Bir okur bugün hangi hükmün uygulanacağını sorarsa özgün 2016 metnini göstermek sorunun ancak tarihsel kısmını yanıtlar. İlk metin, bir hükmün daha sonraki değişikliklere uğrayıp uğramadığına tek başına cevap vermez. Böyle bir araştırmada önce ilgilenilen tarihi ve maddeyi belirlemek, o maddeyi değiştiren metin varsa onun da yürürlük düzenlemesini okumak gerekir. Eski metnin bağlantısı hâlâ açılıyor diye içerdiği her cümleyi bugünkü yükümlülük diye sunmam.

Bir sunuma girecek kısa not için şu cümleyi tercih ederim: “6698 sayılı Kanunun 2016’da kabul edilen metninde yürürlük takvimi 32. maddede iki gruba ayrılmıştır.” Bu ifade kanıtın sınırını korur. “Kişisel verilerle ilgili bütün kurallar 7 Nisan 2016’da başladı” ya da “herkesin iki yıl süresi vardı” biçimindeki iki kısa özet ise hangi madde ve hangi işlem sorularını ortadan kaldırır. Kelime tasarrufu, arşiv kaydını yanlış hale getirmemeli.

Belgeye geri götüren kısa bir araştırma notu

Çalışma kâğıdımda “metin”, “olay”, “tarihin dayanağı” ve “yanıtın kapsadığı dönem” alanları bulunur. İlk kutuya TBMM’deki özgün metni, ikinciye örneğin 8. maddenin ilk yürürlüğünü, üçüncüye 32. maddenin ilk bendini yazarım. Son kutuda bunun 2016’daki başlangıçla ilgili bir not olduğunu belirtirim. Daha sonraki bir değişikliği araştırmak istersem önceki satırın üstüne yeni tarihi yazmam. Ayrı satırda, farklı bir metinle başlayan ikinci bir araştırma açarım.

Bir asistandan da aynı yöntemi isteyebilirim: “Özgün metinde 3. ve 8. maddeyi ayrı incele. Her biri için yürürlük kuralını hangi benden çıkardığını söyle. Kanunun kabul edildiği günü, yayımlandığı günü ve süreyi aynı sütuna yazma.” Çıktıda kaynak olarak yalnız kurumun ana sayfası görünüyorsa asıl metne ve ilgili maddeye geri dönerim. Düzeltme gerekirse sadece tarihi değil yanlış fiili de değiştiririm; kabul edildi, yayımlandı ve yürürlüğe girdi sözcükleri birbirinin yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Kanun numarasıyla Resmî Gazete sayısının farkı nedir?

Bu örnekte 6698, araştırdığım kanunu tanımlıyor. 29677, onun yayımlandığı Resmî Gazete sayısı. Arşivde birini ararken ötekini tarih gibi yazmamak için ikisini başlıklarıyla birlikte kaydetmek işe yarar.

2020 tarihli bir açıklamayı 2016’daki ilk yürürlüğe kaynak gösterebilir miyim?

Kurumun sonradan yaptığı açıklama ilk takvimi okumayı kolaylaştırır. Birincil dayanak olarak 2016 metninin yürürlük maddesini de belirt. Böylece okur açıklamanın hangi orijinal hükmü anlattığını görebilir.

Bir geçiş hükmü görünce yürürlük tarihini değiştirmeli miyim?

Önce hükmün kimi, hangi veriyi veya hangi işlemi kapsadığını oku. Özgün 6698 örneğinde geçici maddedeki iki yılın konusu önceden işlenmiş verilerdir. Bu süreyi 32. maddede sayılanların yürürlük tarihinin üzerine yazmak, belgede ayrı tutulan olayları birleştirir.

Güncelleme: 13 Kasım 2026

Google · KaynaklarınızParıldak'ı Google'ınızda üst sıralara taşıyın - tek tıklaTercih ettiğiniz kaynaklara ekleyin →

Kaynaklar

// bunları da okuyun

Parıldak'taki benzer konular

Piotr Olszewski

Piotr Olszewski

YAZAR VE YAYINCI
sıradaki yazıSahte Kargo Bildirimleri ve Oltalama Saldırılarını Ayırt Etme YöntemlerigenelSahte Kargo Bildirimleri ve Oltalama Saldırılarını Ayırt Etme YöntemleriElektronik ticaretin ve kargo trafiğinin artması, oltalama girişimlerinde teslimat süreçlerinin sıkça araçsallaştırılmasına yol açmaktadır.

En çok okunanlar

  1. 1Higgsfield indirim kodu gerçekten neyi düşürüyor? Yenileme tutarını kontrol etme
  2. 2Claude Design nedir, nasıl kullanılır ve fiyatı ne kadar?
  3. 3Yapay zeka servisi durumu - ChatGPT, Claude, Gemini

// site haritası

parıldak rakamlarla 0arşivdeki yazılar0son 7 günün haberleri
× ‹ büyüt ›